21 بهمن

پیشگیری از آسیب های اجتماعی_قسمت 3

پیشگیری از آسیب های اجتماعی در مدارس
راههای پیشگیری از آسیب های اجتماعی در مدارس باید آسیب های اجتماعی مانند : مسائل جنسی دانش آموزان ،ترک تحصیل ،فرار از مدرسه ،اعتیاد،سرقت، خشونت و پرخاشگری ،تشکیل گروههای معارض و وندالیسم و… را به طور موثر تحت پوشش خود قرار دهد.
مطالعه آسیب های اجتماعی اعم از نابهنجاری ها وانحرافات اجتماعی یکی از مهمترین موضوعات مورد بحث علم جامعه شناسی است. اگر چه مساله نابهنجاری امری نسبی است و از جامعه ای به جا معه دیگر متفاوت است. اما آنچه که در این مبحث مطرح می باشد این است که چه عوا ملی آسیب های اجتماعی را کاهش یا افزایش می دهد و به بیانی دیگر چگونه می توان آسیب های اجتماعی را در بین دانش آموزان کنترل نمود؟
تعریف آسیب اجتماعی :
آسیب های اجتماعی به مفهوم رفتا ری است که به طریقی با انتظارهای مشترک اعضای یک جا معه سازگاری ندارد وبیشتر افراد آن را ناپسند ونادرست می دانند در واقع هر جامعه از اعضای خود انتظار دا رد از ارزشها وهنجا رها تبعیت کنند اما هموا ره عده ای پیدا می شوند که پا ره ای ا ز این ارزشها وهنجا رها را رعایت نمی کنند ،جا معه افرادی که هماهنگ و همساز با ا رزشها وهنجا رها باشند سا زگار یا همنوا واشخاصی را که بر خلاف آنها رفتا ر می کنند نا سا زگار یا نا همنوا می خواند. ا ز میان افراد نابهنجار کسی که رفتار نابهنجا رش زودگذر نباشد ودیر گاهی دوام آورد،کجرو یا منحرف نامیده می شود ورفتار او را انحراف اجتماعی یا آسیب اجتماعی می خوانند. جا معه شناسی و جرم شناسی متوجه آن دسته از نقض هنجا رهاست که توسط عده ی زیادی از مردم گناه تلقی می گردد از این رو انحراف یا آسیب اجتماعی به رفتا رهایی اطلاق می گردد که هنجا رهای اجتماعی را نقض کرده و در نتیجه از نظر تعداد بسیا ری از مردم قابل نکوهش است.
گسترش روز افزون آسیب های اجتماعی ( ترک تحصیل ،فرار از مدرسه ،اعتیاد،سرقت،تشکیل گروههای معا رض و وندالیسم و…) به وی‍‍‍‍‍‍‍‍ژه در سال های اخیر در بین دانش آموزان وهمچنین شیوع مفسده های آشکار وپنهان ،افزایش قابل توجه بزهکا ری ها وکژروی های اجتماعی و آلودگی به مواد مخدر ،به ویژه در میان جوانان و نوجوانان جا معه مستلزم تعمق و چا ره اندیشی اساسی است.
دهه 80نقطه انفجار آسیب های اجتماعی است و ما نمی توانیم ا ز کاهش یا برطرف کردن این آسیب ها صحبت کنیم ،زیرا چنین کا ری ممکن نیست و تنها راه چا ره کنترل این آسیب هاست . تمام آسیب های اجتماعی میل به گسترش دارند که اگر در شکل ساختا ری به صورت جدی قصد پیشگیری داشته باشیم، شاید تا حدودی موفق شویم. بنا براین انجام هرگونه برنامه ریزی و فعالیت در راستای کاهش آسیب های اجتماعی در بین نوجوانان جا معه ا ز چند جهت ضروری است چرا که از یک طرف با کاهش آسیب های اجتماعی ،ضریب امنیت اجتماعی بالا رفته،ا ز طرف دیگر سرمایه ای که به دلیل افت تحصیلی و فرا ر از مدرسه هزینه می شود،کاهش می یابد،هزینه هایی که صرف ایجاد ا منیت در جامعه می گردد در ا مر آموزش وتعالی فرهنگی جامعه صرف می شود ،پس می طلبد تا در راستای شناخت عوا مل کنترل کننده و کاهش دهنده آسیب های اجتماعی تلاش بیشتری کنیم.
به طور کلی دو نوع نگرش نسبت به آسیب های اجتماعی وجود دا رد:یک نگرش که عمدتا متوجه چگونگی جرایم و نفس بزه های اجتماعی ،شیوع ،گستردگی،عمق،شدت وآثار ناصواب آن است. صاحبان چنین نگرشی ،یبشترین هم خود را در جهت وضع قوانین گوناگون ،ساخت زندان ،مبا رزه با کژروی ها و بالطبع مبارزات مجرمان ،به خصوص از طریق زندان صرف می کنند. نگرش دیگر معطوف به خصیصه ها و توانایی های اجتماعی فرد بزهکا ر است که مرتکب جرم می شود. درواقع در این نوع نگرش محور توجه ،انسان هایی اند که به رغم مشابهت فراوان با بسیاری از همسالان خود ا ز نظر شرایط اقتصادی –اجتماعی ،به علل خاصی (عدم آشنایی کافی با مهارتهای اجتماعی )دچا ر آسیب پذیری اجتماعی می گردند؛صاحبان چنین نگرشی دوست دا رند تمام اندیشه وتلاش خود را متوجه شناخت عوا مل پدید آیی رفتارهای آسیب زا نمایند وراه حل مسئله را در آموزش و ا رتقای سطح آگاهی مهارت ها و انطباق پذیری اجتماعی فرد می دانند.
بر اساس دو نوع نگرش فوق الذکر می توان دو راه حل برای مسئله (کاهش آسیب های اجتماعی )مطرح نمود : راه حل اول که اصطلاحا می توان آن را حل کوتاه مدت ،سطحی و سخت افزا ری نامید، به مواردی چون ساخت زندان ، استخدام پلیس بیشتر،تشدید مجا زات مجرمان و… به منظور مبا رزه با مجرمان تاکید دا رد در حالی که راه حل دوم در مقابل راه حل اول قرا ر دا رد و اصطلاحا راه حل دراز مدت ،ریشه ای و نرم افزا ری نامیده می شود به عوا ملی چون فرهنگ سا زی ،اجتماعی کردن، درونی نمودن ارزشها و هنجارهای جا معه ا ز طریق آموزش مها رتهای اجتماعی تاکید دا رد.
نتیجه گیری:
در واقع می توان چنین استنباط نمود که ریشه ی اغلب آسیب پذیری های اجتماعی دانش آموزان را باید در عدم آشنایی کافی آنها با مها رتهای اجتماعی دانست ؛به طوری که نقطه ی کوری در رشد شخصیت دلخواه و اجتماعی جوانان وجود دا رد وآن این است که متا سفانه جوانان امروز خود را نشناخته اند وبه توان وقدرت فراوان خود باور ندارند،به علاوه از شرایط وموقعیت اجتماعی خود آگاهی ندا رند. با این اوصاف، بررسی نقش آموزش مها رتهای اجتماعی در کاهش آسیب های اجتماعی در مدا رس ضروری است.
قبل از هر گونه پیشنهاد در مورد مدارس باید ابتدا وضعیت معلمان از نظر معیشتی اصلاح گردد و الا سایر مباحث در حد حرف باقی خواهد ماند.
پیشنهادات در باب راههای پیشگیری از آسیب های اجتماعی در مدارس:
– تدوین راههای ا رتقای مها رتهای اجتماعی دانش آموزان
-توجه به مها رتهای اجتماعی در برنا مه ریزی درسی
– نشان دادن تاثیرات مخرب دوستان نالایق و ناشایست و چگونگی قطع ا رتباط با آنان
– آموزش مها رتهای زندگی نظیر دوست یا بی و خود شناسی و کشف خود در محتوای آموزشی
– اجا زه ی ابراز وجود به دانش آموزان ا ز طریق دادن مسئولیت و استفاده از دیدگاههای آنان در مدرسه
– تقویت عزت نفس و احترام دانش آموزان توسط معلم (البته قبل از آن تقویت احترام سایرین و دانش آموزان به معلم باید انجام شود)
– تقویت ارزشهای دینی دانش آموزان توسط معلمان
– تقویت ارزشهای دینی در خانواده
– آموزش نه گفتن از کودکی در خانواده ها از طریق اهمیت دادن به ا ظهار نظر وی و شروع ا ز موارد کوچک و غیرمهم.
منابع:
1 – صدیق سروستانی ، رحمت الله (1386)،آسیب شناسی اجتماعی (جامعه شناسی انحرافات اجتماعی) ،انتشارات سمت، تهران
2 – احمدی ،علی اصغر (1380) ،عناصر آسیب زا در فرهنگ ایران ،ماهنامه پیوند،شماره258،تهران
3- افروز ،غلامعلی،(1381)،آسیب های اجتماعی،ریشه ها و چا ره ها،ماهنامه پیوند،شماره 280،تهران
4- نوابی نزاد،شکوه (1371)،رفتارهای بهنجار و نا بهنجار کودکان و نوجوانان و راه های پیشگیری و درمان نا بهنجاریها،انتشارات انجمن اولیاء و مربیان،تهران
5-شیخاوندی ،داور (1353)، آسیب شناسی اجتماعی ،نشرجار ، تهران
مسعود رحیمی : کارشناس ارشد جامعه شناسی

دیدگاه خود را ارسال کنید.