15 مرداد

تاثیرات شبکه های اجتماعی بر زندگی افراد جامعه

استفاده از اینترنت و برخی سایت ها که باعث تعامل افراد در قالب چارچوبی خاص است، اگر کنترل شده و با شناخت باشد، تأثیرات مثبتی داشته و سبب تقویت ارتباطات می شود؛  سال ها قبل اگر کسی می خواست در شبکه اجتماعی فیس بوک صفحه شخصی داشته باشد باید آدرس دانشگاهی داشت تا از این طریق بتواند با استادان و همکلاسی ها ارتباط برقرار کند. در آن زمان فیس بوک تازه راه اندازی شده بود و کاربران جهانی همچنان وبلاگ را کاربردی ترین فضای مجازی برای ارتباط عمومی می دانستند.

در مدت کوتاهی شبکه های اجتماعی به شدت در زندگی افراد جامعه نفوذ کردند و گسترش یافتند. شاید روزی کمتر کسی این تصور و باور را داشت که با یک ابزار کوچک (اسمارت فون ) در کسری از ثانیه و تنها با لمس یک کلید بتوان وارد دنیای نامحدود اطلاعات و داده شد. اکنون که این رویا و تصور رنگی از واقعیت به خود گرفته است همگان می توانند علاوه بر دسترسی به جهان مجازی و اطلاعات، واقعیت های شخصی خویش را نیز به اشتراک بگذارند. اگر شبکه های اجتماعی با مدیریت، نظارت و کنترل داخلی در کشور با شرایط فرهنگی و بومی خودمان راه اندازی شود، به مراتب می تواند مفیدتر و تأثیرگذارتر از شبکه های اجتماعی هم چون «فیس بوک» و «توئیتر» باشد. اکنون بسیاری از مباحثی که در «فیس بوک» و «توئیتر» مطرح می شود، با فرهنگ دینی، اسلامی و ایرانی ما هم خوانی ندارد. به جرات می توان گفت رشد سریع و محبوبیت اپلیکیشن هایی نظیر اینستاگرام برگرفته تاثیر این ابزارها در تغییر سبک زندگی اجتماعی و فرهنگی جوامع می باشد. صرف نظر از نگاه اسیب شناسانه به تاثیرات سو، تاثیرات مثبت در راستای رشد و اگاهی این شبکه ها را نمی توان نادیده گرفت. هوشمندانه ترین کار ممکن در این برهه استفاده حداکثری از این بستر جهت بهتر شدن کیفیت زندگی و ارتقا سطح دانش و مهارت هاست.

زندگی در عصر فناوری
افرادی مانند بیل گیتس، استیو جابز و دیگر بزرگان عرصه فناوری اقدامات ارزنده ای در این زمینه انجام دادند و برخی تحولات در زندگی روزمره مردم ایجاد کردند که با گذشت ده ها سال همچنان دیده می شود. این افراد زمانی به چنین اقداماتی پرداختند که در عصر صنعت زندگی می کردند و برای آنها فناوری با تعریف امروزی در زندگی روزمره مورد استفاده قرار نمی گرفت. کارشناسان در بررسی های جدید به این نتیجه رسیده اند که نوجوانان و جوانان امروزی که در عصر فناوری زندگی می کنند، نسبت به همسن و سالان خود که یک نسل قبل زندگی می کردند مهارت های احساسی کمتری دارند.

بنیاد Kaiser Family در تازه ترین مطالعه خود به این نتیجه رسیده که نوجوانان 8 تا 18 سال در هر روز به طور میانگین هفت ساعت از رسانه های اجتماعی و ابزارهای سرگرمی استفاده می کنند که این رقم برای یک هفته 50 ساعت محاسبه می شود. زمانی که این افراد مقابل نمایشگر دیجیتال قرار می گیرند، میزان فعالیت بدنی آنها تقریبا به صفر می رسد، از ملاقات حضوری با همسن و سالان خود غافل می شوند. گفت وگو با اعضای خانواده را کنار می گذارند و بحث و تبادل نظر با افراد خانواده در آنها مشاهده نمی شود.
بسیاری از کودکانی که عضو شبکه های اجتماعی هستند اضافه وزن دارند و مرکز Kaiser در بررسی خود متوجه شده است که مهارت های یادگیری این افراد نسبت همسالان شان با سرعت کمتری رشد می کند. این مرکز می گوید کودکانی که به طور مداوم در شبکه های اجتماعی حضور می یابند، زمانی که در مقابل گروه های دوستانه یا اعضای خانواده قرار می گیرند از نظر روانی غایب هستند و به خوبی نمی توانند ارتباطات حضوری خود را مدیریت کنند.
ویژگی های ارتباطات الکترونیکی در فضای مجازی، شرایطی متفاوت با روابط رو در رو را برای کاربران فراهم می کند. سرعت عمل، ناشناس ماندن و…، فضای یکسان و مشابهی را فارغ از الزاماتی چون جنسیت، طبقه، قوم، نژاد و مکان فراهم می کند که تجارب متفاوتی را برای کاربران به وجود می آورد. تعاملاتی که در این فضا اتفاق می افتد، برای کاربران اینترنتی، ذهنیت و گرایش جدیدی ایجاد می کند که می تواند رفتار و تعاملات آن ها را در دنیای حقیقی، تغییراتی هر چند جزئی بدهد. ارتباطات اینترنتی می تواند انگیزه بیشتری را برای کاربران در بازی با هویت، رفتارهای آزمایشی و ارائه تصویری غیرواقعی فراهم سازد که ریسک شرمندگی در آن کمتر است.

تاثیرات خانوادگی
این روزها در بیشتر خانواده ها اینترنت در قالب یک ابزار روزمره و کاربردی مورد استفاده قرار می گیرد و بدون توجه مردم، توانسته روی روابط خصوصی آنها هم تاثیرگذار باشد. از مهم ترین تاثیرات اینترنت در زندگی روزمره مردم می توان به تغییر در نحوه برقراری ارتباط اشاره کرد. البته این تغییرات تا اندازه زیادی مثبت بوده است و برای مثال باعث شده اعضای یک خانواده که فرزندشان در کشور دیگری زندگی می کند، به راحتی بتوانند با او ارتباط برقرار کنند و حتی تصویر او را در آن واحد ببینند. اما در شرایطی که اعضای خانواده در کنار یکدیگر قرار دارند بخش اعظم زندگی آنها به گشت و گذار اینترنتی اختصاص می یابد تا زمان اندکی برای گفت و گوی حضوری باقی بماند. این مساله می تواند اندکی نگران کننده باشد. اما منتقدان به این نتیجه رسیده اند که افزایش کمی ارتباطات که به واسطه اینترنت و شبکه های اجتماعی صورت گرفته، از کیفیت ارتباطات انسانی کاسته است و این مساله خطی چند سال آینده می تواند به یک نگرانی جدی تبدیل شود

حریم شخصی
نوجوانان و جوانان بیش از دیگر گروه های سنی از شبکه های اجتماعی استفاده می کنند و اگرچه در بسیاری از موارد والدین فعالیت آنها را زیر نظر می گیرند، اما فرزندان هم ترجیح می دهند در مورد نوع فعالیت های خود توضیحی به آنها ندهند. این رفتار موجب می شود حریم شخصی در بسیاری از موارد به خطر بیفتد. کودکان بدون آنکه از عواقب فعالیت های اجتماعی خود در اینترنت مطلع باشند، عکس های شخصی شان را با دیگران به اشتراک می گذارند. درباره تاریخ سفر خود و اعضای خانواده توضیح می دهند، اطلاعاتی را در مورد شغل و میزان درآمد والدین منتشر می کنند و در مجموع مواردی را به صورت عمومی ارایه می دهند که می تواند عاملی برای تهدید حریم شخصی آنها باشد

به طور کلی آسیب های روانی شبکه های اجتماعی را می توان به چهار دسته تقسیم بندی کرد:
کاهش احساسات: اغلب ارتباطات در این فضا نوشتاری است و کیفیت ارتباط در فضای واقعی را ندارد و از احساس کمتری برخوردار است. همین امر موجب کاهش احساسات در فرد می شود. ارتباطات متنی، پایه و اساس شبکه های اجتماعی را می سازد و وسایل ارتباطی جدید هم نتوانسته اند خللی در آن ایجاد کنند. این موضوع از آن جا اهمیت دارد که یک نوشته ممکن است حق مطلب را ادا کند، اما به هیچ وجه نمی تواند احساس افراد در جریان کنش متقابل را منتقل کند.
متن گرایی: با وجود امکانات چندرسانه ای موجود در فضای مجازی، هنوز هم قسمت بزرگی از ارتباطات در فضای مجازی را ارتباطات متنی (ایمیل و چت) تشکیل می دهد. ارتباط متنی می تواند شکل جدیدی از هویت مجازی را شکل دهد.
۳ انعطاف پذیری هویتی: افراد در فضای مجازی می توانند چهره ها و بازنمایی های متفاوتی از خود ارائه دهند.
۴ دریافت های جایگزین: در ارتباطات مجازی می توان دیوارها را شکست و به حوزه خصوصی دیگران وارد شد و حرف هایی را که افراد حاضر نیستند در ارتباط چهره به چهره بگویند، گفت.
شبکه ‎های اجتماعی از سویی به عنوان یکی از گونه‎ های رسانه‎ های اجتماعی امکانات تعاملی قابل توجهی برای کاربران اینترنتی فراهم کرده و در افزایش مشارکت شهروندان در برخی فرآیند‎ها مؤثر بوده اند، از سوی دیگر این شبکه ‎ها با آسیب های گسترد‎ه ای در حوزه هایی هم چون حریم خصوصی، کپی رایت، اعتیاد مجازی، سوء‎استفاده از کودکان، دزدی اطلاعات و هویت و مواردی این چنینی مواجه بوده اند. چالش حریم خصوصی، از مهم ترین مباحثی است که همواره درباره شبکه های اجتماعی مطرح بوده است. کاربران اینترنتی در این شبکه ها بخشی از اطلاعات شخصی خود را در اینترنت منتشر می کنند که می تواند خطراتی برای آن‎ ها به همراه داشته باشد.
وب سایت ‎های شبکه اجتماعی، حجم قابل توجهی از اطلاعات شخصی کاربران را در اختیار دارند و امکان سوءاستفاده شرکت های تجاری و دولت ها از این اطلاعات، همواره از دغدغه های اصلی مطرح شده درباره این شبکه هاست. این شبکه ها هم چنین عرصه ارتباطات سیاسی را نیز متحول کرده اند. فعالیت های کاربران در حوزه سیاسی در شبکه های اجتماعی، بر وقایع سیاسی در دنیای واقعی مؤثر بوده است. در حوزه ارتباطات بین الملل نیز شبکه های اجتماعی قابل توجه هستند و برخی کشور‎های شرقی مانند چین و روسیه که دغدغه حفظ فرهنگ ملی برایشان اهمیت دارد، با تقویت شبکه های اجتماعی بومی تلاش کرده اند کاربرانشان را از شبکه‎ های اجتماعی بین المللی که در مالکیت شرکت های آمریکایی هستند، دور کنند. شبکه‎ های اجتماعی هم چنین بر عرصه اقتصاد نیز مؤثر بوده اند.
شبکه های اجتماعی امکان اتصال انسان ها را در سراسر جهان به طور غیرقابل تصوری افزایش داده اند. با این همه برخی از متخصصان فناوری، جامعه شناسان و روان شناسان می گویند کاربران شبکه های اجتماعی نسبت به دیگرانی که در آن حضور ندارند یا بهره کم تری از آن می برند «تنهاتر» و «خودشیفته تر» شده اند، حتی بیماری های جسمی و روحی هم کاربران را تهدید می کند.

دیدگاه خود را ارسال کنید.