16 مرداد

ایمان و روان سالم

دین، مذهب و اعتقادات هر شخص، تاثیرات بسزایی در شادبودن و آرامش  هر فرد از لحاظ روحی و روانی دارد! عده ای عقیده دارند با وجود پیشرفت‌های روانپزشکی و روش های روان درمانی، استفاده از معنویات و دین کاری بیهوده است. هنگام مواجهه با این نگرش همیشه این بیت از حافظ در ذهنم تداعی می‌شود که می‌فرماید:

در کارخانه‌ای که ره عقل و فضل نیست

فهم ضعیف رأی فضولی چرا کند

شادی می‎تواند، تاثیر زیادی بر افراد می گذارد و استرس را کاهش می‎ دهد. مهناز زرافشار دکترای طب مکمل در این راستا می‎گوید: جالب است که در طب اسلامی یا طب ایرانی کاملا مشخص است مذهب در سلامت روان تاثیر می‎گذارد. تحقیقات اخیر دانشمندان ثابت کرده‎ افرادی که اعتقادات مذهبی دارند، برای سلامت روانشان خیلی خوب می‎توانند سرمایه گذاری کنند. ایمان در کاهش علائم افسردگی تاثیر بسزایی دارد وی می‌افزاید: افرادی که اعتقادات مذهبی دارند از انجام فعالیت‎هایی که برای سلامت روانی خطرزاست, ممانعت می‌کنند.

اگرچه در این زمینه گفتنی و خواندنی و شنیدنی زیاد است اما در این بحث کوتاه فقط به بخشی از این رابطه اشاره می‌کنیم.

در قرآن در سوره مبارکه فتح می خوانیم: «هوالذی انزل السکینه فی قلوب المؤمنین لیزدادوا ایمانا مع ایمانهم..؛ اوکسی است که آرامش را در دل های مؤمنان نازل کرد تا ایمانی به ایمانشان بیفزایند…» اولین برداشتی که صورت می گیرد این است که بدون ایمان، آرامش روحی و روانی وجود ندارد.

برحسب پژوهش‌ها و تجربیات بی‌شمار، فشارهای روانی ناشی از مسائل زندگی و دگرگونی های آن از عوامل مهم آشکارساز یا تشدیدکننده یا پدیدآورنده بیماری‌ها، اعم از روانی یا جسمی است. حتی در بروز حوادثی که به ظاهر فقط جنبه مادی دارند، برای نمونه شکستگی استخوان ران در اثر بی‌احتیاطی از جمله در حوادث رانندگی، دیده شده است که خود این بی‌احتیاطی مرتبط با قرار داشتن فرد تحت فشارهای روانی بوده است.

در واقع همه افراد در صورت قرار گرفتن در معرض استرسورهای متعدد یا شدید، مستعد به تصادف می‌شوند در عین حال پژوهش‌ها نشان می‌دهد از مهم‌ترین عوامل کاهنده فشار روانی، ایمان مذهبی و اعتقاد به وجود خداوند است که باعث احساس آرامش انسان و رفع استرس در صورت بروز مشکلات و دشواری‌ها می‌شود.

از عوامل دیگری که سبب کاهش فشار روانی و در نتیجه دوری فرد از بیماری جسمی و روانی می‌شود احساس امنیت ناشی از حمایت دیگران است. کسانی که با دیگران همبسته هستند نه تنها عملاً هنگام سختی‌ها از پشتیبانی دیگران برخوردار می شوند بلکه احساس تعلق به گروه سبب آرامش روانی آنان نیز می‌شود. به این ترتیب ایمان به خداوند و نیز آئین‌های دینی گروهی، مانند نماز جماعت که در اسلام بر آن تأکید فراوان شده است ضمن آثار فراوان و گسترده‌ای که دارد سبب پیشگیری از مشکلات روانی و جسمی، کاهش نشانه‌های آنها و تسریع در بهبود می‌شود.

برخی مراسم مذهبی گروهی از جمله سوگواری برای ائمه معصومین، علاوه بر آنچه آمد سبب یادگیری رفتارهای شایسته و همانندسازی ناخودآگاه با اسوه‌های ایمان می‌شود که بویژه در روحیه کودکان و نوجوانان آثار سازنده دارد. این مراسم از عوامل یادگیری‌های مثبت اجتماعی است.

در یادگیری اجتماعی، انسان آنچه را که می‌بیند می‌آموزد و اگرچه در همان لحظه به کار نبرد اما در آینده هر زمان که مناسب دید رفتاری را که آموخته است تکرار می‌کند. حضور نوجوانان در اینگونه مراسم پایمردی، سخت‌کوشی، صبر، پای فشردن بر حق و ناچیز انگاشتن همه‌چیز خود در راه خداوند را به نوجوانان می‌آموزد که می‌تواند سازنده یک جامعه آرمانی باشد.

افراد متدیّن به هر نسبت که ایمان قوی و محکم داشته باشد از بیماری روانی مصون تر هستند. از جمله آثار ایمان دینی آرامش خاطر است. ایمان دینی به حکم اینکه به انسان که یک طرف معامله است، نسبت هیجان که طرف دیگر معامله است، نسبت به هیجان که طرف دیگر معامله است، اعتماد و اطمینان می بخشد. دلهره و نگرانی نسبت به رفتار جهان را در برابر انسان از میان می برد و بجای آن به او آرامش خاطر می دهد.(مطهری – 1375)

دیدگاه خود را ارسال کنید.